İşletmedeki lisanssız güneş santralleri, YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması) süresi devam ettiği sürece öngörülebilir nakit akışı sunduğu için yatırımcıların ilgisini çekiyor. Nisan 2026'da yürürlüğe giren lisanssız elektrik üretimi yönetmeliği değişikliği ise bu santrallerin el değiştirme biçimini doğrudan etkiledi.
Ne değişti?
Değişiklikle üretim tesisinin tek başına başka bir kişiye devri, bağlı olduğu tüketim tesisinin de devredilmesi şartına bağlandı. Tüketim tesisiyle ilişkilendirilmiş bir santrali, tüketim tesisinden ayırarak üçüncü bir kişiye devretmek bu nedenle uygulamada mümkün olmaktan çıkıyor.
Aynı düzenleme bazı tesis türleri için ihtiyaç fazlası enerjinin satış hakkını da sınırladı ve saatlik mahsuplaşmayı esas aldı. Bu, yeni kurulacak öz-tüketim tesislerinde boyutlandırmayı değiştiren ayrı bir konudur; saatlik mahsuplaşma yazımızda ele aldık.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Her işlemde güncel mevzuat metni, santralin çağrı mektubu tarihi ve bağlantı anlaşması hükümleri hukuki görüşle birlikte değerlendirilmelidir.
Neden hisse devri?
Santral bir şirketin mülkiyetindeyse, tesisi devretmek yerine şirketin paylarını devretmek mümkündür. Bu durumda lisanssız üretim hakları, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları, YEKDEM kaydı ve abonelik şirkette kalır; değişen yalnızca şirketin ortaklık yapısıdır.
Hisse devri, alıcı için santralin geçmişini de devralmak demektir. Vergi, sosyal güvenlik ve ticari borçlar, açık davalar ve teminatlar şirketle birlikte gelir. Satın alma öncesi incelemenin kapsamı bu nedenle yalnız santrali değil şirketin tamamını içerir.
Hangi santraller öne çıkıyor?
Yeni düzende işlem görmeye en uygun santraller şu özellikleri taşıyanlar:
- Geçici kabulü tamamlanmış, düzenli üretim geçmişi olan santraller
- 12 Mayıs 2019 öncesinde çağrı mektubu almış projeler
- YEKDEM süresi devam eden santraller
- Elektrik aboneliği santral şirketinin kendi unvanına kayıtlı olanlar
Fiyatı ne belirler?
Değer, santralin kalan ömründeki nakit akışının bugünkü değeridir. Pratikte fiyatı en çok etkileyen dört unsur vardır:
- Kalan YEKDEM süresi. Garantili dönemdeki gelir, piyasa dönemine göre çok daha düşük iskontoyla değerlenir.
- YEKDEM sonrası fiyat varsayımı. Piyasa takas fiyatı senaryoları, satıcı ile alıcı arasındaki en büyük farkı yaratır.
- Gerçekleşen üretim. Son 24–36 ayın üretimi PVsyst (fotovoltaik sistem boyutlandırma ve benzetim yazılımı) modeliyle karşılaştırılır; sapma ekipman, gölgelenme ya da kirlenmeye işaret edebilir.
- Şirketin yükümlülükleri. Kredi bakiyesi, teminatlar ve vergi riskleri bedelden düşülür ya da güvence hesabıyla karşılanır.
Satıcıdan istenecek 12 belge
| Belge | Neden gerekli? |
|---|---|
| Ana sözleşme, sicil gazeteleri, pay defteri | Pay sahipliği ve devir kısıtları |
| Çağrı mektubu ve bağlantı anlaşması | Hakların tarihi ve kapsamı |
| Sistem kullanım anlaşması | Şebeke kullanım koşulları |
| Geçici kabul tutanağı | İşletmeye geçiş tarihi ve kurulu güç |
| YEKDEM kayıt belgesi | Kalan destek süresi |
| Tapu, kira ya da irtifak belgeleri | Arazi kullanım hakkının süresi |
| İmar durumu ve ÇED (çevresel etki değerlendirmesi) kararı | İzinlerin tamlığı |
| 24 aylık üretim ve fatura verisi | Gerçekleşen üretim ve gelir |
| Kurulum ve bakım sözleşmeleri | Garanti ve performans taahhütleri |
| Ekipman garanti belgeleri | Panel ve inverter garanti süreleri |
| Sigorta poliçeleri | Hasar ve iş durması teminatı |
| Kredi, teminat ve rehin belgeleri | Devre engel yükümlülükler |
Satıcıysanız belgelerinizin hazır olup olmadığını belge hazırlık listemizle kontrol edebilirsiniz.
İşlem nasıl ilerler?
Gizlilik sözleşmesiyle başlayan süreç, tanıtım notu ve sanal veri odasıyla devam eder. Alıcı niyet mektubuyla fiyat aralığını bildirir; satın alma öncesi incelemenin bulguları hisse devir sözleşmesine beyan, tazmin ve kapanış koşulu olarak yansır. Belirsiz yükümlülükler için bedelin bir kısmı güvence hesabında tutulabilir. Sürenin çoğunu satın alma öncesi inceleme alır; belgelerin eksiksiz olması süreci en çok kısaltan etkendir.
